Prof. Dr. Zakir Kaya
Bağımsız Araştırmacı Gazeteci – Yazar
Kaya Haber Ajansı (KHA) Kurucu Başkanı
Bağımsız Gazeteciliğin Anatomisi
I. Gazetecilik Meslek Değil, Vicdandır: Bağımsızlığın Bedeli
Özet
Gazetecilik, teknik bir uzmanlık alanı olmanın ötesinde kamusal bir vicdan pratiğidir. Kurumsal yapılara, fonlara ve ilişki ağlarına bağımlı hâle gelen medya düzeni, gazeteciliği hakikat üretiminden uzaklaştırmıştır. Bu metin, bağımsız gazeteciliğin neden sistem dışına itildiğini, bedel kavramını ve vicdanın gazetecilikteki asli rolünü ele almaktadır.
Giriş
Gazetecilik “haber yapmak” olarak tanımlandığında daralır. Oysa gazetecilik; bağlam kurmak, güç ilişkilerini açığa çıkarmak ve kamu yararını gözetmektir. Bu görev, gazeteciyi kaçınılmaz biçimde iktidar alanlarıyla karşı karşıya getirir. Bu karşılaşma anında gazetecilik, meslek olmaktan çıkar; ahlaki bir tercihe dönüşür.
Kurumsal Yapılar ve Konfor
Kurumsal medya; güven, süreklilik ve etik söylemi üretir. Pratikte ise:
-
Reklam ve fon bağımlılığı,
-
“İlişkiyi zedelememe” refleksi
ön plana çıkar.
Bu ortamda kalem, sorgulayan bir araç olmaktan çıkar; denge kollayan bir mekanizmaya dönüşür.
Bağımsız Gazeteciliğin Gerçekliği
Bağımsız gazetecilik romantik değildir. Somut bedelleri vardır:
-
Görmezden gelinme,
Ancak bu yalnızlık, aynı zamanda en büyük güçtür: borçsuzluk. Bağımsız gazeteci, hakikate sadakat dışında hiçbir yükümlülük taşımaz.
Sonuç
Gazetecilik meslek olarak yapılabilir; ancak hakikat gazeteciliği ancak vicdanla mümkündür. Bedel ödemeyi göze almayan kalem, bağımsız olduğunu iddia edemez.
II. Bağımsız Gazeteci Neden Tehlikelidir?
Sorunun Kaynağı
Sistemler yanlışlardan çok, yanlışları hatırlatanlardan rahatsız olur. Bağımsız gazeteci, unutulmak isteneni kayda geçirir. Tehlike buradan doğar.
Kontrol Edilemeyen Unsur
Bağımsız gazeteci:
-
Telefonla hizaya gelmez,
-
Reklamla susturulamaz,
-
Davetle ehlileştirilemez,
-
Dışlanmayla yok edilemez.
Çünkü referansı hakikattir.
Sessiz Tasfiye
Modern baskı, gürültüsüzdür:
-
Haber görünmez kılınır,
-
İsim anılmaz,
-
Alıntı yapılmaz.
Bu, çağımızın en etkili sansür biçimidir.
Halkla Doğrudan Temas
Bağımsız gazeteci, aracıları azaltır. Sahaya iner, tanıklıkla yazar. Bu filtresizlik, iktidar açısından en rahatsız edici durumdur.
Sonuç
Bağımsız gazeteci tehdit değildir; toplumsal bağışıklık sistemidir. Susturulduğu her yerde hastalık derinleşir.
III. Bağımsız Gazeteci Manifestosu
Gazetecilik izinle yapılmaz.
Gazetecilik konforla yürütülmez.
Gazetecilik davet beklemez.
1. Hakikatten Yanadır
Gazeteci tarafsız değildir; hakikatten yanadır. Güçle zayıf arasında “denge” kurmaz.
2. Bağımsızlık Bedeldir
Bağımsızlık bir unvan değil, bir bedeldir. Bedel ödemeyen, bağımsız olamaz.
3. Güce Mesafe Şarttır
Gazeteci güce yaklaştıkça kamuoyundan uzaklaşır. Mesafe etik zorunluluktur.
4. Sessizlik Suç Ortaklığıdır
Görüp yazmamak, bilip susmak gazetecilik değildir.
5. Halkla Temas Esastır
Basın bülteni değil, tanıklık esastır. Masa sahada kurulur.
6. Unutturmamak Görevdir
Gazeteci arşiv tutar, bağ kurar, tekrar sorar. Bu yüzden sevilmez ama gereklidir.
7. Tarihe Not Düşmek
Gazeteci bugüne değil, yarının vicdanına yazar.
Nihai Söz
Bağımsız gazeteci tehlikeli değildir.
Hakikat tehlikelidir.
Gazeteci onu görünür kılar.
Kalem susmaz.
Vicdan geri çekilmez.
Hakikat er ya da geç yerini bulur.
Yorumlar
Yorum Gönder