Zakir Kaya:"Filistin’i Tanımak": Diplomatik Cesaret mi, Politik Blöf mü?

Prof. Dr. Zakir Kaya – Araştırmacı Yazar, Gazeteci

Uluslararası sistemde bazı sözler vardır; duyulduğunda heyecan yaratır, umut doğurur. Hele ki söz konusu mazlum bir halk, işgal altındaki bir toprak ve adalet talebi ise... “Filistin’i tanıyoruz” cümlesi de tam olarak bu etkiyi taşır. Peki ama bu söz, gerçekten hakikatin habercisi midir, yoksa diplomatik satrancın yeni bir hamlesi mi?

Tanıma Ne Demektir?

Uluslararası hukukta bir devleti tanımak; o devletin egemenliğini ve sınırlarını kabul etmek demektir. Bu aynı zamanda:

Diplomatik ilişki kurmak

Elçilik açmak

Ekonomik ve siyasi iş birliği yürütmek

Yani sadece bir niyet beyanı değil, fiili ve hukuki sorumluluklar doğuran ciddi bir adımdır.

Blöfün Anatomisi: Diplomasi mi, Dalgaya mı Biniyorlar?

Avrupa'da son dönemde bazı ülkeler “Filistin’i tanıyacağız” açıklamaları yapıyor. İrlanda, Norveç, İspanya gibi ülkeler Filistin’i resmen tanıdıklarını duyurdu.

Ancak dikkat:

İsrail ile diplomatik ilişkiler kesilmedi

Hiçbir ekonomik yaptırım uygulanmadı

Elçilik düzeyinde büyükelçi atanmadı

Bu da şu soruyu güçlendiriyor: Tanıma kararı, iç kamuoyuna mesaj mı, yoksa uluslararası vicdanı rahatlatmaya yönelik bir jest mi?

Gerçek Cesaret: Lafla Değil, Tavırla Olur

Gerçek tanıma:

Elçi gönderildiğinde

İşgal politikalarına karşı açık tavır alındığında

Filistin halkına sözle değil, ekonomik, hukuki ve siyasi destekle yanında durulduğunda anlam kazanır.

Örneğin Güney Afrika hem tanımış hem de İsrail’in Gazze saldırılarını Uluslararası Adalet Divanı’na taşıyarak tarihe not düşmüştür. Ama bu tavrı sergileyen ülkeler azınlıktadır.

Peki Neden Şimdi?

Tanıma açıklamaları neden şimdi artıyor?

İç kamuoyunda yükselen Filistin duyarlılığı

İsrail’in Gazze’deki saldırıları sonrası artan uluslararası baskı

ABD’nin bölgede zayıflayan imajı

Yani ülkeler rüzgâra göre yelken açıyor: Hem ABD'yi karşılarına almamak hem de vicdani pozisyon göstermek istiyorlar.

Sözün Arkası Eylemle Gelmezse: Tanıma Değil, Tanıtım Olur

Eğer bu açıklamaların arkası gelmezse, diplomatik düzeyde bir tanımadan ziyade sadece bir politik reklam olarak kalacaktır. Bu da Filistin davasına faydadan çok zarar getirir. Çünkü umudu köpürtüp sonra boşa düşürmek zulmün başka bir biçimidir.

Sonuç: Gerçek Tavır, Gerçek Güçle Gelir

Filistin meselesi bir hak meselesidir. Bu hak:

Tanımayla

Görmezden gelmeyle

Yok saymayla ortadan kalkmaz

Aksine, her oyalama bu adaletsizliği derinleştirir.

“Filistin’i tanıyoruz” demek kolaydır. Zor olan, bunun gereğini yerine getirmektir. Ve işte o zaman, diplomasi değil, tarih konuşur.

Ek-1: Filistin Devleti’ni Resmen Tanıyan Bazı Ülkeler (2025 itibarıyla)

Bölge	Ülkeler
Latin Amerika	Venezuela, Brezilya, Arjantin, Şili, Bolivya, Peru vb.
Afrika	Güney Afrika, Cezayir, Nijerya, Senegal, Mozambik, Angola vb.
Asya	Türkiye, Endonezya, Pakistan, Bangladeş, Kuzey Kore, Vietnam
Arap Dünyası	Tüm Arap Birliği üyeleri
Avrupa	İsveç (2014), Norveç, İrlanda, İspanya (2024)

Toplam: 140'tan fazla ülke (BM üyelerinin %73'ü)

Ek-2: "Filistin’i Tanıyacağız" Diyen Ama Hâlâ Tanımamış Ülkeler

Ülke	Açıklama	Not
Fransa	“Doğru zaman geldiğinde tanıyacağız”	ABD ile koordineli, adım atmadı
Belçika	“Tanıma kaçınılmaz”	Fiili tanıma yok
Slovenya	“Tanıma süreci başlatıldı”	Parlamento onay bekliyor
Malta	Ortak bildiride yer aldı	Resmiyet yok
Portekiz	“Hazırız” dedi	Koordinasyon bekliyor
Avustralya	Tartışma var	Hükümet resmileştirmedi
Yeni Zelanda	“Değerlendiriyoruz”	Somut adım yok
İtalya	“Destekliyoruz ama şu an değil”	Belirsiz tavır

Ek-3: Anglo-Sakson Blok’un Pozisyonu

Ülke	Tanıyor mu?	“Tanıyacağız” Dedi mi?	Tutum
İngiltere	Hayır	Evet (belirsiz zamanlı)	Şartlı, ertelemeci
Kanada	Hayır	Hayır	Tanımaya kapalı, İsrail yanlısı