Prof. Dr. Zakir Kaya:Tarih, Kimlik ve Hafıza Arasında: Şerefname’nin Erken Modern Kürt Tarihçiliğindeki Yeri

 

Tarih, Kimlik ve Hafıza Arasında: Şerefname’nin Erken Modern Kürt Tarihçiliğindeki Yeri

Prof. Dr. Zakir Kaya

ORCID: https://orcid.org/0009-0002-8035-2147

E-posta: egetimes@gmail.com

Anahtar Kelimeler: Şerefname, Kürt tarihi, tarih yazımı, Şeref Han Bitlisi, kimlik inşası

Özet

Bu çalışma, 1597 yılında Şeref Han Bitlisi tarafından Farsça kaleme alınan Şerefname adlı tarihî metni erken modern dönem Kürt tarihçiliği açısından değerlendirmektedir. Eser, sadece bir tarih kitabı değil; aynı zamanda kolektif hafıza, siyasal özerklik ve etnik kimlik inşası açısından öncü bir metin olarak ele alınmaktadır. Makale, tarih yazımı, yerel bilgi üretimi ve kimlik politikaları ekseninde Şerefname’nin işlevsel bir analizini sunmayı amaçlamaktadır.

Abstract

This article examines the Sharafnama, written in 1597 by Sharaf Khan Bidlisi in Persian, as a pivotal text in early modern Kurdish historiography. Far from being a mere chronicle, the work is positioned as a foundational source for collective memory, political autonomy, and ethnic identity construction. The study provides a functional analysis of the Sharafnama within the frameworks of historical narration, local knowledge production, and identity politics.

1. Giriş

Tarih yazımı, sadece olayların kronolojik olarak sıralandığı bir alan değildir...

2. Müellifin Konumu: Şeref Han Bitlisi

Şeref Han Bitlisi (1543–1603), Bitlis Emirliği’nin mensubu olarak hem bir devlet yöneticisi hem de entelektüel bir figürdür...

3. Şerefname’nin Yapısı ve Anlatım Tekniği

Eser dört ana bölümden oluşur. Bu yapısal kurgu, klasik İslam tarihçiliğinden izler taşısa da...

4. Dil ve Kültürel Kodlar

Şerefname'nin Farsça yazılmış olması, dönemin bilim ve yönetim diliyle ilişkilidir...

5. Kimlik İnşası Bağlamında Şerefname

Eser, Kürt beyliklerinin geçmişini kayıt altına alarak modern etnik kimlik söylemleri açısından temel bir referans çerçevesi sunar...

6. Akademik Literatürdeki Yeri

Günümüz Kürt çalışmaları literatüründe Şerefname sıklıkla atıf alan bir metin olmasına rağmen...

Sonuç

Şerefname, tarihsel hafızanın korunması, kimliğin yeniden inşası ve siyasal bilinç düzeyinin yükseltilmesi açısından eşsiz bir metindir.

Kaynakça

- Bozarslan, H. (2003). Kürt Sorunu: Tarihsel ve Güncel Perspektifler...

- Bruinessen, M. V. (1992). Agha, Shaikh and State...

- Carr, E. H. (1961). What is History?

- Emiroğlu, S. (Ed.). (2010). Kürt Tarihi ve Şerefname Üzerine İncelemeler...

- Hassanpour, A. (1992). Nationalism and Language in Kurdistan...

- McDowall, D. (2000). A Modern History of the Kurds.